วัดเกวียนหัก


ละติจูด 12.4591113556 , ลองจิจูด 102.206773449

สถานที่ตั้ง

ตำบล เกวียนหัก อำเภอ ขลุง ตำบลเกวียนหัก อำเภออำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี รหัสไปรษณีย์ 22110

ประเภทแหล่งศิลปกรรมฯ

วัด วัดร้าง ศาสนสถาน

ความสำคัญ/ลักษณะ

วัดเกวียนหักเดิมชื่อวัดช่องลม เป็นวัดเก่าแก่ที่มีอายุกว่า 400 ปี เป็นวัดที่สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2130 อยู่คู่กับชุมชนบ.เควียนหักมาเป็นเวลานาน หลักฐานทางสถาปัตยกรรมที่บ่งบอกถึงความเก่าแก่ คือโบสถ์เก่าที่ประดับลวดลายปูนปั้นซึ่งอยู่ในสภาพเสื่อมโทรมไปตามกาลเวลา

วัดเกวียนหัก

การก่อตั้งวัดเกวียนหัก

วัดเกวียนหักเดิมชื่อวัดช่องลม เป็นวัดเก่าแก่ที่มีอายุกว่า 400 ปี สิ่งที่บ่งบอกถึงความเก่าแก่ก็คืออุโบสถหลังเก่าที่มีรูปทรงและลวดลายซึ่งสร้างโดยช่างสกุลอยุธยาที่สร้างประมาณ พ.ศ.2130 หลักฐานยืนยันเป็นคำบอกเล่าสืบต่อกันมาว่า ได้สร้างภายหลังวัดตะปอนน้อยเป็นเวลา 5 ปี ซึ่งใบเสมาอุโบสถวัดตะปอนน้อยสลักไว้ พ.ศ. 2125 ประกอบกับมีหลักฐานบันทึกการรายงานประวัติวัดเกวียนหักต่อกรมศาสนาว่าได้รับอนุญาตให้ตั้งวัดเมื่อ วันที่ 20 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2130 การบูรณะวัดเกวียนหักปรากฏหลักฐานว่า คุณพระจินดา พรหมฤทธิ์ (ตำแหน่งนายอำเภอขณะนั้น) ได้เขียนเป็นลายลักษณ์อักษรไว้บนผนังอุโบสถหลังเก่าว่า“พระจินดา มานะ สละหิรัญ ซื้อสุวรรณปิดพระทั้งสององค์ กับออกทรัพย์ซ่อมแซมอุโบสถ โดยกำหนดพันเศษตามประสงค์ ขอให้สมปรารถนา ปัญญายงค์ สมประสงค์ ปณิธาน นิพพานเอย”

ตำนานเล่าขานความเป็นมาของวัดเกวียนหัก

เป็นที่น่าสังเกตว่าวัดเกวียนหักสร้างก่อนการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2(พ.ศ.2310) และวัดสร้างเมื่อ พ.ศ. 2130 เป็นเวลา 180 ปี จึงเป็นตำนานเล่าขานว่าวัดนี้เคยเป็นที่พักทัพของพระเจ้าตากสินคาดว่าเป็นครั้งที่ยกกองทัพไปโจมตีชมรมชาวพ่อค้าสำเภาที่ทุ่งใหญ่ (ตราด) จากหลักฐานเอกสารประชุมพงศาวดารภาคที่ 65 พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันทนุมาศ (เจิม)และจากการบอกเล่าของคนที่มีอายุมากที่สุดในชุมชน คือลุงวิเชียร แววสว่าง อายุ 85 ปี และลุงกูล บำรุงวงษ์ อายุ 80 กว่าปี ท่านทั้งสองเคยบวชสามเณรจนกระทั่งเป็นพระภิกษุจำพรรษา ณ วัดเกวียนหัก ตั้งแต่ท่านพ่อวัน(ท่านพระครูพิทักษ์สุตคุณ) เป็นเจ้าอาวาส จึงสามารถเล่าเรื่องได้ดี ท่านเล่าว่า “ ครั้งหนึ่งมีพระสงฆ์มาจากพระนครพร้อมกับบันทึกเล่มหนึ่ง ท่านเดินทางมาตามถ้อยความที่บันทึกไว้เพื่อตามหาร่องรอยของซากสิ่งของในบันทึก คือเกวียนที่หักตามบันทึกว่าฝังไว้ที่เชิงเขา หงส์ไม้ 1 ตัวลงรักปิดทอง และช้างไม้ 1 เชือก ปรากฎว่าได้พบหงส์ทำด้วยไม้ลงรักปิดทอง แต่อยู่ในสภาพเก่าแก่ชำรุดเพราะมีมอดกิน และพบช้างไม้ 1 เชือก แต่ไม่พบเกวียนที่หักที่ฝังไว้เชิงเขา ในบันทึกกล่าวว่าเกวียนที่หักเป็นเกวียนในกองทัพพระเจ้าตากสิน ที่บรรทุกดินหู (ดินปืน) มาถึงเชิงเขา(ตีนเขา)แล้วเกวียนได้หักจึงฝังเกวียน ณ เชิงเขานั้นในการเดินทัพผ่าน มีร่องรอยการพักทัพของกองทัพพระเจ้าตากสิน คือมีการขุดพบพระยอดธงจำนวนหนึ่งที่มากพอสมควรทำด้วยดิน ต่อมาชำรุดเสียหายเพราะการเก็บรักษาไม่ถูกวิธี และสระน้ำโบราณที่เชื่อกันว่าพระเจ้าตากสินขุดให้กองทัพดื่มและใช้ ซึ่งสระนี้ยังคงอยุ่และใช้ประโยชน์มาตั้งแต่โบราณกาลแล้วมีน้ำตลอดปี อีกทั้งมีร่องรอยของร่องนำน้ำลึกติดต่อกับทะเลที่เรือใหญ่สามารถเข้ามาถึงหน้าวัดเกวียนหักได้ปัจจุบันกลายเป็นคลองเล็กๆ ที่มีน้ำทะเลไหลเข้ามาได้และอยู่ใกล้สระแห่งนี้ ในอดีตสระน้ำนี้เคยเป็นแหล่งน้ำที่ชุมชนหนองชิ่มและเขาน่องโกรน และที่อื่นๆ วิ่งเรือมาบรรทุกน้ำที่สระนี้ไปใช้กัน ” จากตำนานที่เล่าขานชุมชนนี้จึงมีชื่อว่า “เกวียนหัก” และต่อมาวัดช่องลม ก็เปลี่ยนชื่อเป็นวัดเกวียนหักด้วย

 

โบราณวัตถุ

ธรรมมาสน์ ชนิดไม้ลงรักปิดทอง ศิลปะรัตนโกสินทร์

ปูชนียวัตถุ

รูปหล่อพระครูพิทักษ์สูตคุณ (ท่านพ่อวัน)

รูปหล่อพระครูถาวรธรรมธัช (ท่านพ่อนวล)

สถานการณ์สิ่งแวดล้อม

      ปัจจุบัน พระอุโบสถหลังเก่า (วัดเวียนหัก) มีการบูรณะให้คงสภาพเดิมค่อนข้างสมบูรณ์ หน้าบันด้านทิศตะวันตกมีลวดลายเรื่องรามเกียรติ์ ส่วนหน้าบันตะวันออกมีลวดลายเทพพนม ซุ้มหน้าต่างมีภาพวาดพุทธประวัติลบเลือนตามกาลเวลาแต่ยังเห็นล่องลอยของภาพวาดบนฝาผนัง สาเหตุเกิดจากสภาพอากาศของภูมิประเทศ ิประเทลาเวลา เนื่องจากสภาพอากาษากายเทพพนม ในชุมชน เช่น รีสอร

หน่วยอนุรักษ์ฯ

แก้ไขเมื่อ

2021-10-11

ข้อมูลสถิติ
ภาพประจำแหล่งศิลปกรรม
เอกสาร

การใช้งบประมาณตามแผนงานต่างๆ

ชื่อ รายละเอียด งบประมาณ ปี เอกสาร

รายงานสถานการณ์สิ่งแวดล้อม

ชื่อ รายละเอียด ปี เอกสาร